NASA, havacılık teknolojileri üzerinde gerçekleştirilecek uçuş testlerinde görev alacak X-70 Fractal isimli yeni deneysel uçağını tanıttı. Pilotlu olarak kullanılacak uçak, değiştirilebilir kontrol sistemleri, farklı araştırma ekipmanlarını taşıyabilen gövdesi ve yüksek irtifa kapasitesiyle dikkat çekiyor. NASA’nın yeni araştırma platformunun 2028 yılına kadar kurum bünyesindeki ilk uçuşunu gerçekleştirmesi bekleniyor.
NASA X-70 Fractal Ne Zaman Uçacak, Teknik Özellikleri Neler?
ABD Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi NASA, X-70 Fractal’ı 4 Kasım 2026’da Florida’daki Kennedy Uzay Merkezi’nde gerçekleştirilen UP.Summit etkinliğinde kamuoyuna tanıttı. Yeni deneysel uçak, gelişmiş havacılık sistemlerinin doğrudan uçuş ortamında denenmesine imkân sağlayacak şekilde tasarlandı. Araştırmacılar, farklı kontrol teknolojilerini ve uçakların hareket kabiliyetlerini gerçek uçuş koşullarında inceleyebilecek.
X-70 Fractal’ın geliştirilmesinde uçuş kontrol sistemlerinin değiştirilebilir olması önemli bir yer tutuyor. Uçakta kullanılan teknoloji sayesinde kontrol yapılandırmaları kısa süre içerisinde yeniden düzenlenebiliyor. Bu özellik, daha önce pilotlu hava araçlarıyla gerçekleştirilmeyen manevraların ve yeni uçuş yöntemlerinin test edilmesine olanak sağlayacak.
Deneysel uçağın gövdesi de farklı araştırmalara uyarlanabilecek modüler bir yapıya sahip. İç ve dış bölümlere yerleştirilen test donanımları, gerçekleştirilecek çalışmanın gereksinimlerine göre değiştirilebilecek. X-70 Fractal, bu bölümlerde toplam 2.000 pound, yani yaklaşık 907 kilogram ağırlığında deneysel ekipman taşıyabilecek.
NASA’nın paylaştığı teknik verilerde uçağın kalkış ağırlığı 10.000 pound, yaklaşık 4.536 kilogram olarak açıklandı. X-70 Fractal, Mach 0,75 seyir hızı için tasarlandı. Ulaşabileceği maksimum irtifa ise 45.000 feet, yaklaşık 13,7 kilometre seviyesinde bulunuyor.
Uçağın operasyonel menzili de 1.500 deniz milinin üzerinde olacak. Yaklaşık 2.778 kilometreye karşılık gelen bu mesafe, farklı uçuş koşullarında uzun süreli araştırmalar yapılmasına imkân verecek. NASA, X-70’i gelişmiş kontrol sistemlerinin yanı sıra yeni havacılık teknolojilerinin değerlendirilmesinde kullanacak.
NASA Başkanı Jared Isaacman, X-70 Fractal’ın insanlı uçuşlarda yeni kontrol ve manevra teknolojilerinin denenmesini sağlayacağını açıkladı. Isaacman, uçağın modüler tasarımının deney ekipmanlarının hızlı şekilde değiştirilmesine izin verdiğini ve araştırma ekiplerinin farklı testler arasında geçiş yapabileceğini belirtti.
X-70 Fractal’ın uçuş takvimine ilişkin ilk bilgi de paylaşıldı. Jared Isaacman, uçağın NASA bünyesindeki ilk uçuşunun iki yıl içerisinde yapılmasını beklediklerini söyledi. Böylece yeni deneysel platformun 2028 yılına kadar NASA’nın aktif uçuş araştırmalarına katılması öngörülüyor. Kesin uçuş tarihi ve ayrıntılı test programı ise henüz duyurulmadı.
NASA Araştırma ve Teknoloji Misyon Direktörlüğü bünyesinde Havacılık Bölümü Direktörü olarak görev yapan Laurie Grindle, kurumun deneysel uçaklarla yürüttüğü çalışmaların uzun geçmişine değindi. Grindle, X serisi uçakların onlarca yıldır yeni havacılık teknolojilerinin geliştirilmesinde kullanıldığını ve X-70’in de bu araştırma çalışmalarına katılacağını ifade etti.
X-70 Fractal, NASA’nın X-plane olarak bilinen deneysel uçak ailesinin yeni üyelerinden biri oldu. Programın geçmişinde, 1947 yılında ses hızını aşarak havacılık tarihinde önemli bir dönüm noktasına imza atan Bell X-1 bulunuyor. Hipersonik uçuş araştırmaları için kullanılan X-15 de aynı deneysel uçak programında yer aldı.
Program kapsamındaki diğer uçaklardan X-59 ise süpersonik uçuş sırasında oluşan ses patlamasının azaltılmasına yönelik araştırmalarda kullanılıyor. X-70 Fractal’da ise uçuş kontrol teknolojileri, manevra kabiliyeti ve farklı deneysel sistemlerin uçuş sırasında değerlendirilmesi üzerine çalışmalar yürütülecek.
NASA, duyuruyla birlikte X-70 Fractal’ın bilgisayar ortamında hazırlanmış temsili görüntüsünü de yayımladı. Uçakta kullanılacak motorların teknik özellikleri, üretim sürecine ilişkin ayrıntılar ve gerçekleştirilecek ilk deneylerin kapsamı konusunda henüz ek bilgi paylaşılmadı.
